Een stille gewoonte die onopvallend de productiviteit van miljoenen mensen ondermijnt

Deze stille gewoonte, die onopvallend onze productiviteit saboteert, bestaat uit het voortdurend controleren van de telefoon en het voortdurend verschuiven van de aandacht. Zelfs een korte onderbreking kan je concentratie al enkele minuten verstoren, mentale vermoeidheid vergroten en de tijd die nodig is om taken af te ronden verlengen. En het gaat niet alleen om sociale media – ook e-mails, chats of gewoon even ‘snel’ je telefoon ontgrendelen vormen een probleem.

Misschien doe je het op dit moment wel, zonder dat je het doorhebt.

Een kleine trilling of de gedachte om even te kijken hoe laat het is, is al genoeg. Je opent je telefoon, bekijkt één melding, dan nog een, en uiteindelijk beantwoord je een bericht. En voor je het weet zijn er twee minuten verstreken.

Maar ondertussen is je brein al op iets heel anders overgeschakeld. En terugkeren naar de oorspronkelijke taak is veel moeilijker dan je zou denken.

Deze onopvallende gewoonte behoort tot de grootste verborgen productiviteitskillers. Op het eerste gezicht lijkt het niet dramatisch, maar het herhaalt zich tien, zo niet honderd keer per dag.

Waarom kost zelfs een paar seconden afleiding ons zoveel energie?

Ons brein is niet ontworpen voor echt multitasken. In werkelijkheid kan het zich niet op meerdere taken tegelijk concentreren. In plaats daarvan schakelt het voortdurend tussen verschillende activiteiten heen en weer.

Elke dergelijke omschakeling betekent dat het de context opnieuw moet oproepen, zich moet herinneren waar het gebleven was, en zich weer in het werk moet verdiepen.

En wat levert dat op:

• trager werk,
• meer fouten,
• grotere vermoeidheid,
• en een gevoel van overweldiging.

Paradoxaal genoeg kan het zo gebeuren dat iemand de hele dag druk bezig is, maar ’s avonds het gevoel heeft dat hij bijna niets voor elkaar heeft gekregen.

Het grootste probleem? Je hoeft je telefoon niet eens te gebruiken

Veel mensen denken dat eindeloos scrollen op sociale media de belangrijkste boosdoener is voor productiviteitsverlies. Maar in werkelijkheid kan het veel eenvoudiger zijn.

Bijvoorbeeld:

• het weer checken,
• even snel je e-mails bekijken,
• één bericht lezen,
• de uitslag van een sportwedstrijd bekijken,
• je agenda checken.

Weet je, ons brein maakt geen onderscheid tussen of je nu twee minuten of slechts twintig seconden op je telefoon doorbrengt. Zodra je concentratie wordt onderbroken, moet je weer in de werkmodus komen.

Daarom hebben experts het steeds vaker over de kosten van het wisselen van aandacht.

Waarom is deze gewoonte zo sterk?

Onze telefoon werkt volgens hetzelfde psychologische principe als gokautomaten. Je weet nooit precies wat je te wachten staat als je hem ontgrendelt. Misschien is het een belangrijk bericht, misschien een interessante foto, of misschien helemaal niets.

Deze onvoorspelbaarheid houdt onze hersenen in spanning en in afwachting van de volgende beloning. Daarom betrappen velen van ons zichzelf erop dat ze hun telefoon volkomen automatisch ontgrendelen – zonder dat ze daar een specifieke reden voor hebben.

AI, meldingen en personalisatie maken de afleiding nog sterker

De moderne apps van vandaag maken gebruik van algoritmen die uitstekend kunnen inschatten wat je zou kunnen interesseren. Gepersonaliseerde berichten, aanbevolen video’s of slimme meldingen zijn niet zomaar willekeurig. Hun belangrijkste doel is om de tijd die je in de app doorbrengt te verlengen.

En juist daarom wordt het steeds moeilijker om je telefoon na een paar seconden weg te leggen. Het ligt niet aan een gebrek aan wilskracht; de digitale omgeving is namelijk zo ontworpen dat ze onze aandacht zo lang mogelijk vasthoudt.

Hoe weet je of deze gewoonte je productiviteit vermindert?

Typische signalen kunnen onopvallend lijken.

Misschien herken je ze wel:

• je vergeet vaak wat je wilde doen,
• één eenvoudige taak kost je veel meer tijd,
• tijdens het lezen blader je steeds een paar alinea’s terug,
• je hebt tien tabbladen openstaan en springt voortdurend heen en weer tussen die tabbladen,
• ’s avonds voel je je moe, ook al heb je fysiek bijna niets gedaan.

In de meeste gevallen gaat het niet om de hoeveelheid werk. Het probleem zijn eerder de frequente onderbrekingen.

Wat werkt beter dan wilskracht?

Mensen zijn vaak op zoek naar apps die hen helpen met hun productiviteit. Maar in werkelijkheid kan het veel effectiever zijn om je omgeving aan te passen. Hier zijn een paar tips:

Schakel onnodige meldingen uit

Laat je telefoon niet bepalen wanneer je moet stoppen met werken.

Leg je telefoon buiten bereik

Als je moet opstaan om hem te pakken, verminder je daarmee aanzienlijk het aantal automatische controles.

Werk in blokken

Reserveer 30 tot 60 minuten om ononderbroken te werken. Kijk pas daarna naar je berichten.

Houd slechts één venster open

Elk extra tabblad in de browser is een extra verleiding. Hoe eenvoudiger je werkomgeving, hoe beter.

Creëer een bewust ritueel

Telkens wanneer je de neiging hebt om je telefoon te pakken, vraag jezelf dan af:

Wat moet ik nu precies doen?

Als je het antwoord niet weet, heb je je telefoon waarschijnlijk helemaal niet nodig.

De grootste fout? Proberen altijd bereikbaar te zijn

Veel mensen hebben het gevoel dat ze onmiddellijk moeten reageren. Maar de meeste berichten kunnen gerust een paar minuten, of zelfs uren, wachten.

Voortdurende bereikbaarheid lijkt weliswaar een teken van efficiëntie, maar in werkelijkheid verstoort het de diepe concentratie die voor veeleisende taken absoluut cruciaal is.

Wat staat ons de komende jaren te wachten?

Met de komst van AI-assistenten, gepersonaliseerde aanbevelingen en steeds slimmere apps zal de strijd om onze aandacht nog heviger worden.

Aan de andere kant groeit de belangstelling voor digitaal minimalisme, bewust werken en het vermogen om je te concentreren zonder voortdurende afleiding.

Juist het vermogen om je aandacht vast te houden kan een van de meest waardevolle vaardigheden van de toekomst worden – niet alleen in het beroepsleven, maar ook in het privéleven.

Veelgestelde vragen

Welke gewoonte vermindert de productiviteit het meest?

Meestal is dat het voortdurend controleren van de telefoon en het vaak schakelen tussen verschillende taken.

Waarom is multitasking ineffectief?

In werkelijkheid kan ons brein niet aan meerdere taken tegelijk werken, maar verlegt het alleen snel de aandacht, wat leidt tot meer vermoeidheid en fouten.

Hoe vaak per dag kijken mensen op hun telefoon?

Veel gebruikers ontgrendelen hun telefoon tien tot honderd keer per dag. Het exacte aantal verschilt afhankelijk van hoe ze hun telefoon gebruiken.

Helpt het om meldingen uit te schakelen?

Zeker. Het beperken van onnodige meldingen is een van de beste manieren om het aantal onderbrekingen te verminderen.

Ligt het probleem alleen bij sociale media?

Nee, zeker niet. Ook e-mails, chat-apps, nieuwssites of zelfs het regelmatig checken van het weer kunnen ons afleiden.

Hoe lang duurt het om na een onderbreking weer aan het werk te gaan?

Dat hangt af van de complexiteit van de taak en van het individu, maar zelfs een korte onderbreking kan ons concentratievermogen aanzienlijk verstoren.

Kan deze gewoonte worden veranderd?

Ja, dat kan. Het beste werkt een combinatie van het beperken van meldingen, werken in tijdsblokken en het creëren van een omgeving met zo min mogelijk afleidingen.

Foto: Zoner AI

Bronnen: APA, Springer Nature, Organization Science